مصطفى النوراني الاردبيلي

212

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

چكرى مىگويند . از داخل ساقه سفيد است و نرم و پر از عصاره ترش مىباشد كه قابض است گل آن سرخ است و ذائقه آن ترش و شيرين است . اين گياه در كوههاى سرد و برفى مىرويد بهترين نوع آن ايرانى است كه سفيد ، لذيذ و ترش و شيرين است بيخ آن را ريوند مىگويند . ريوند را ريباس معمرى نيز مىگويند به سبب آنكه شخصى معمر از اهالى نيشابور كاشف آن گياه و علاج آن بود . براى تاريخ ريوند در اروپا در كتابها مفصل بحث شده است شناخت خواص دارويى ريوند از هندىها نيست ولى امروزه آن را از مسلمين و اهل اروپا آن را ياد گرفته و استعمال مىكنند . در باره استعمال طبى آن مسلمين از كسانى چون paulus oribasius gallen و رازى و ابن سينا و مسيح ذكر كرده‌اند . در هند آن را براى امراض شكم مقوى و كمى مليّن معده استعمال مىكنند . ريوند هندى نوع خوبى نيست ، مزه آن تلخ و كمى اثر مسهل دارد . آن را براى امراض شكم و به عنوان مقوى استعمال مىكنند . انواع ريوند كه در هند در كوههاى هيماليا مىرويد عبارت است از : 1 rheum emodi 2 rheum moorcro ftiamum 3 rheum webbianum و آنها دو نوع هستند بزرگ و كوچك لكن نوع اول مشابه ريوند چينى مىباشد كه از چين مىآيد و هيچ فرقى ندارد و تشخيص دادن آنها از يكديگر كار مشكلى مىباشد . جوهرى كه در ريوند وجود دارد و مسهل مىباشد cathrtic acid نام دارد و يك گلوكوزيد است كه kubly در سال 1860 ميلادى آن كشف كرد اين ماده بهمراه كلسيم و مگنزيوم در سناء هم موجود است . امروزه ثابت شده كه در بسيارى از گياهان كه خاصيت مسهلى دارند اين ماده موجود است در ريوند همچنين chrysophanic و ماده مخصوصى به نام emodin c 31 h 01 o 5 و يك تانن به نام rheo tanic c 62 h 62 o 51 وجود دارد .